نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• مجید حمدانی ¹
• رضا شاطری ²
• حسن شوسی زاده ²

¹ گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

² گروه آموزشی علوم تربیتی،دانشگاه فرهنگیان،اهواز،ایران

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر محیط یادگیری هوشمند مبتنی بر اصول فراشناختی بر کاهش بار شناختی و ارتقای مهارت‌های خودتنظیمی زبان‌آموزان پسر پایه هشتم در درس زبان عربی انجام شد. روش تحقیق از نوع شبه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان پسر پایه هشتم مدارس دولتی شهر اهواز در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ و نمونه شامل ۱۲۰ نفر بود که به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل گمارده شدند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه آگاهی فراشناختی نوجوانان (Jr. MAI)، پرسشنامه بار شناختی (Leppink et al., 2013)، و آزمون پیشرفت تحصیلی محقق‌ساخته بود. محیط یادگیری هوشمند بر اساس سه مؤلفه برنامه‌ریزی، نظارت و تنظیم طراحی شد. نتایج تحلیل کوواریانس و آزمون t مستقل نشان داد محیط فراشناخت‌محور موجب بهبود معنادار مهارت‌های نظارت و تنظیم فراشناختی، افزایش عملکرد تحصیلی و کاهش بار شناختی بیرونی گردید، در حالی‌که اثر معناداری بر مؤلفه برنامه‌ریزی مشاهده نشد. یافته‌ها مؤید آن است که ادغام اصول فراشناختی در طراحی محیط‌های هوشمند، ضمن بهینه‌سازی فرایندهای شناختی، می‌تواند یادگیری زبان عربی را از حالت حفظی به یادگیری عمیق و خودراهبرانه ارتقا دهد.

کلیدواژه‌ها

• محیط یادگیری هوشمند
• فراشناخت
• بار شناختی
• خودتنظیمی یادگیری
• زبان آموزان