بررسی عملکرد دانش آموزان هنرستان فنی فاطمه الزهرا« نورآباد» در درس عربی یازدهم براساس نظریه بلوم و سیمپسون

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه زبان و ادبیات عرب، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران

10.48310/alle.2026.22161.1355

چکیده

هدف: این پژوهش با هدف تحلیل عملکرد دانش آموزان هنرستان در درس عربی با تلفیق نظریه یادگیری بلوم سیمپسون (حیطه‌های شناختی، عاطفی و روانی-حرکتی) و نظریه‌های انگیزشی (ابزاری، عملکردی و تلفیقی) انجام شد. روش پژوهش: این پژوهش از نوع ترکیبی (آمیخته) بود که به صورت توصیفی-تحلیلی انجام شد. جامعه‌ی آماری شامل 200 دانش‌آموز پایه یازدهم هنرستان از رشته‌های مختلف بود که به روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش عبارت بودند از: پرسشنامه‌های استاندارد انگیزش (ابزاری، عملکردی و تلفیقی)، آزمون‌های عملکردی مبتنی بر سطوح شش‌گانه‌ی شناختی بلوم. داده‌های کمی با استفاده از آزمون‌های t مستقل، تحلیل واریانس، ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون در نرم‌افزار SPSS تحلیل شدند، در حالی که داده‌های کیفی با روش تحلیل مضمون مورد بررسی قرار گرفتند. روایی ابزارها از طریق روایی محتوا و پایایی آن‌ها با ضریب آلفای کرونباخ (بالای 0.7 برای همه‌ی مقیاس‌ها) تأیید شدیافته های پژوهش: عملکرد ضعیف در سطوح بالایی انگیزش ابزاری (تحلیل: 32%، ارزیابی: 28%، خلق: 19%).و همبستگی مثبت معنادار سطح شناختی با انگیزش تلفیقی (r=0.62, p<0.01).انگیزش ابزای: میانگین بسیار پایین (1.8/5 با انحراف معیار 0.6). 88%عدم ارتباط محتوا با نیازهای شغلی را گزارش کردند. میانگین متوسط (3.1/5) با تأکید بر نمره و تأیید معلم. رابطه معکوس با عملکرد در سطوح بالای شناختی (r=-0.41, p<0.05.. انگیزش تلفیقی: میانگین پایین (35/2). و انحراف معیار%6 و رابطه قویبا هملکرد روانی- حرکتی. نتیجه این پژوهش نشان می دهد سیستم آموزشی فعلی در تحقق اهداف سطوح بالا بلوم ناموفق بوده است و غلبه انگیزش حفظ کردن مطالب بر سایر انگیزش ها نشان می دهد.

کلیدواژه‌ها


اجاقی، محمد (1392)، تحلیل محتوای کتاب‌های عربی آموزش‌وپرورش در ایران بر اساس الگوی آموزشی «آرمسترانگ» از تئوری هوش‌های چندگانه‌ی «گاردنر» و سطوح حیطه‌ی شناختی «بلوم»، رساله دکتری، دانشگاه اصفهان.
 اکبرزاده، زهره، شیرازی، رضا، باباکردی، فاطمه، خاتمی، مهری، سوسرایی، جابر، زنگانه، فاطمه (1400)، تحلیل محتوای توصیفی اهداف کتاب هدیه­های آسمان پایه دوم ابتدایی بر اساس طبقه‌بندی بلوم، مطالعات روانشناسی و علوم تربیتی (مرکز توسعه آموزش‌های نوین ایران)، دوره هفتم، شماره سوم، 258 ـ 250.
 برنا، محمد، عبیات، عاطی (1404)، طراحی واحد یادگیری در درس آموزش زبان عربی با تمرکز بر نظریه پیوندگرایی، دوفصلنامه پژوهش در آموزش زبان و ادبیات عرب، دوره هفتم، شماره دوم، 141 ـ 124.
 جابر کاظم، حیدر (1436)، تحلیل أسئلة الأدب العربی لقسم اللغة العربیة فی کلیة التربیة الأساسیة فی ضوء مستویات المجال المعرفی لتصنیف بلوم، مجلة الکلیة الإسلامیة الجامعة، العدد 33، 690 ـ 667.
 حاتمی، جواد، رضوانی­فر، شیرین (1394)، بررسی تفاوت نمرات نفرات برتر گروه های آزمایشی ریاضی، تجربی و علوم انسانی در کنکور سراسری 1390 بر اساس سطوح شناختی بلوم، فصلنامه اندازه­گیری تربیتی، شماره 19، 172 ـ 159.
حسین پور، سجاد (1403). بررسی راهکارهای آموزش در مدارس مبتنی بر صنعت هوش مصنوعی، مجله پژوهش در آموزش زبان عربی،دوره6، ش2.
حیدری، فریده، حیدری، سعدیه، اسدی، مهتاب (1400)، تحلیل محتوای تاریخی کتاب مطالعات اجتماعی پایه نهم بر اساس تکنیک ویلیام رومی و حیطۀ شناختی بلوم، فصلنامه پژوهش در آموزش، شماره 5، 42 ـ 24.
دلیر، نیره (1403)، تحلیل محتوای پرسش‌های کتاب درسی تاریخ پایۀ دوازدهم رشتۀ علوم انسانی براساس مولفه‌های حیطۀ شناختی بلوم، سال پانزدهم، شماره دوم، 179 ـ 151.
رحمانی، عبدالرزاق، محمدی، رؤیا، جلالی­فرد، سعیده (1438)، تحلیل أسئلة الامتحانات النهائیة فی العام الدراسی1395-1394 لمادة اللغة العربیة للمرحلة الثانویة فی إیران وفق تصنیف بلوم للأهداف المعرفیة، مجلة دراسات فی تعلیم اللغة العربیة وتعلمها، العدد الأول، 30 ـ 11.
 زارع، ساجد، کارگر، علی اصغر (1440)، تحلیل تمارین کتاب العربیة للصفین العاشر والحادی عشر للمرحلة المتوسّطة الثانیة بالمدارس الإیرانیة فی ضوء تصنیف بلوم للأهداف المعرفیة، مجلة دراسات فی تعلیم اللغة العربیة وتعلمها، العدد الخامس، 26 ـ 11.
سبحان، کاوسی، سلیمی نژاد، فهیمه(1402). چالش های درس عربی از منظر معلمان مقطع متوسطه، مطالعه موردی شهرستان سبزوار، دوره 5، ش2
 سپاسی، حسین (1385). بررسی و تحلیل سطوح حیطه شناختی و شاخصهای روان سنجی امتحان نهایی دروس عربی, حسابان و زیست شناسی دانش‌آموزان دختر پایه سوم متوسطه در سه منطقه متفاوت اقتصادی - اجتماعی استان خوزستان. مجله علوم تربیتی و روانشناسی، 13(4)، 57-78.
سیف، علی اکبر (1397). روان‌شناسی پرورشی نوین: روان‌شناسی یادگیری و آموزش. تهران: نشر دوران.
 سیف، علی اکبر (1401). اندازه‌گیری، سنجش و ارزشیابی آموزشی ویراست هفتم. تهران: نشر دوران.
فردانش، هاشم (1391). مبانی نظری تکنولوژی آموزشی (ویراست سوم). تهران: سمت.
گال، مردیت؛ بورگ، والتر؛ و گال، جویس (1390). روش‌های تحقیق کمی و کیفی در علوم تربیتی و روان‌شناسی ج 1. ترجمه احمدرضا نصر. تهران: انتشارات سمت.
 محمدپور، احمد (1392). روش تحقیق کیفی ضد روش ۲. تهران: نشر جامعه‌شناسان.
 میرآقایی، علی عباس، سپاسی، حسین، مهاجران، بهناز، و قلعه ای، علیرضا. (1394). بررسی و تحلیل شاخص های روان سنجی و سطوح حیطه شناختی سؤالات امتحانات نهایی دروس ریاضیات و علوم پایه سوم راهنمایی شهرستان خرم آباد. روانشناسی مدرسه، 4(3)، 102-118.
وفائی سفتی، زهرا (1403)، تحلیل آزمون های نهایی عربی پایه نهم براساس حوزه شناختی طبقه‌بندی بلوم، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس.
هوشیار، یاسر، زمانی، مهدیه، مهدی، سید هیمن(1402)، نقد و بررسی میزان تطابق متن­های درس زبان عربی پایه دهم تا دوازدهم انسانی با قواعد آن، پژوهش در آموزش زبان و ادبیات عرب، دوره پنجم، شماره دوم، 157 ـ 139.