تأثیر رویکرد ارتباطی در بهبود مهارت گفتاری زبان‌آموزان عربی در پایه دهم براساس نظریه تعامل اجتماعی ویگوتسگی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

10.48310/alle.2026.21955.1351

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر رویکرد ارتباطی در بهبود مهارت گفتاری زبان‌آموزان عربی پایه دهم، مبتنی بر نظریه تعامل اجتماعی ویگوتسکی انجام شد. روش پژوهش از نوع کمی و طرح آن نیمه‌آزمایشی با پیش‌آزمون، پس‌آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش شامل بخشی از زبان‌آموزان عربی پایه دهم شهرهای تهران و کرج در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود که از میان آن‌ها، ۱۵۰ نفر با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۷۵ نفر) و کنترل (۷۵ نفر) جای‌دهی شدند. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه مهارت‌های ارتباطی جرابک (۲۰۰۴) با ۳۴ گویه و مقیاس پنج‌درجه‌ای لیکرت جهت سنجش مهارت‌های ارتباطی عمومی و همچنین یک آزمون شفاهی عملکردی محقق‌ساخته برای سنجش مهارت گفتاری عربی بود. پایایی پرسشنامه مذکور در مطالعات پیشین (حسین‌چاری و فداکار، ۱۳۸۴) با استفاده از روش آلفای کرونباخ ۰/۷۱ گزارش شده است. پس از اجرای پیش‌آزمون، گروه آزمایش به مدت ۱۰ هفته (۲۰ جلسه) تحت آموزش با رویکرد ارتباطی مبتنی بر اصول تعاملی ویگوتسکی قرار گرفتند، درحالی‌که گروه کنترل آموزش‌های معمول را دریافت کردند. داده‌های حاصل با استفاده از آمار توصیفی و آزمون تحلیل کوواریانس تجزیه‌وتحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که رویکرد ارتباطی تأثیر مثبت و معناداری بر بهبود مهارت گفتاری زبان‌آموزان عربی پایه دهم داشته است. این نتایج با تأکید بر نظریه ویگوتسکی، نقش حیاتی تعامل اجتماعی و فعالیت‌های گفتگومحور و مشارکتی را در فرایند اکتساب زبان و ارتقای مهارت‌های کلامی تأیید می‌کند.

کلیدواژه‌ها


انصاری، زهرا، (1402)، بررسی رویکرد اجتماعی فرهنگی ویگوتسکی در تدریس عربی، همایش کنفرانس یافته‌های نوین در مدیریت، روانشناسی و حسابداری (مجموعه مقالات دومین کنفرانس بین‌المللی و سومین کنفرانس ملی یافته‌های نوین در مدیریت، روانشناسی و حسابداری (ملی‌).
 آبدری حدیثه و همکاران (1400)، عوامل مؤثر بر آموزش نقشه مفهومی در ارتقای آموزش زبان دوم دانش‌آموزان دوره متوسطه با تأکید بر رویکرد ارتباطی، نشریه نوآوری‌های مدیریت آموزشی، شماره 63.
پروینی، خلیل (1389)، بررسی و نقد روش آموزش زبان عربی به شیوه مستقیم (بررسی موردی کتاب‌های دکتر حسین خراسانی)، جستارهای زبانی، ش 2، صص 32-7.
 حسین چاری مسعود و دلاورپور محمد آقا، (1385)، "آیا افراد کمرو فاقد مهارت‌های ارتباطی‌اند؟ " روانشناسان ایرانی، سال سوم شماره 10.
 حسین چاری، مسعود و فداکار، محمدمهدی (1384)،"بررسی تأثیر دانشگاه بر مهارت‌های ارتباطی بر اساس مقایسه دانش‌آموزان و دانشجویان". دو ماهنامه علمی- پژوهشی دانشور رفتار سال دوازدهم، دوره جدید، شماره 15، صص 32- 21.
خسروی زاده، امید، (1402)، تحلیل تأثیر نظریه یادگیری مشارکتی ویگوتسکی بر توسعه مهارت‌های گروهی، نشریه پژوهش و نوآوری در تربیت و توسعه، ش 9.
خسروی نژاد شهرزاد و پیری عفت، (1402)، طراحی الگوی رویکرد ارتباطی در آموزش زبان جهت ارتقای مهارت‌های زبان انگلیسی، نشریه رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، شماره 60.
ریچاردز، جک سی و راجرز، تئودور)1396(: رویکردها و روش‌ها در آموزش زبان، ترجمه: علی بهرامی، ویراست سوم، تهران، رهنما.
زرنوشه فراهانی، حسن (1401)، نگاهی متفاوت به آموزش قرآن؛ بهره‌گیری از رویکرد ارتباطی در آموزش زبان دوم، نشریه مطالعات علوم قرآن، ش 11.
صحرایی، ر.م. و میدانی، ف، (1390). برنامه درسی تکلیف محور، رویکردی نوین برای تقویت فارسی آموزی، زبان و ادب فارسی، ش 47.
ضیاء حسینی، محمد، (1385): روش تدریس زبان دوم، تهران، رهنما.
فکری مسعود و همکاران (1400). تحلیل محتوای کتاب‌های «عربی زبان قرآن» متوسطه دوم (عمومی) براساس برنامه درسی و رویکرد ارتباطی آموزش زبان، شماره 58، صص 114-93.
معراجی، زهرا، ۱۴۰۰، استفاده از رویکرد ارتباطی و نقش فناوری در آموزش زبان فارسی به غیرفارسی‌زبانان، همایش پژوهش‌های مدیریت و علوم انسانی در ایران (مجموعه مقالات نهمین کنفرانس بین‌المللی پژوهش‌های مدیریت و علوم انسانی در ایران (بین‌المللی).
یوسفی، فریده (1385)، رابطه هوش هیجانی و مهارت‌های ارتباطی در دانشجویان. روانشناسان ایرانی، سال سوم شماره 9، صص 135- 123.
Daniels, H. (2001). Vygotsky and Pedagogy. Routledge.
Moll, L. C. (2014). L.S. Vygotsky and education. Routledge.
Progress, reflections, and the road ahead. American Psychologist, 73(4), 593-600.
Salas, E., Reyes, D. L., & McDaniel, S. H. (2018). The science of teamwork.
Slavin, R. E. (2015). Cooperative learning in elementary schools. Education 3-13،43(1), 5-14.