نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• علی اکبر نورسیده ¹
• مریم خدادادی ²

¹ دانشیار زبان و ادبیات عربی دانشگاه سمنان

² کارشناسی ارشد ادبیات عربی

چکیده

علم نشانه‌شناسی ریشه در کهن‌ترین روزگاران تفکر آدمی دارد و در هزارتوی تاریخ پر از رمز و راز گسترش یافته، تا جایی که انواع نشانه‌ها را در علوم انسانی و تجربی مورد بررسی قرار داده‌اند. بکارگیری نشانه‌ها به عنوان ابزاری مؤثر در تمامی ابعاد زندگی در حال رشد و افزایش است؛ به‌طوری که کارکرد اصلی نشانه‌ها انتقال معنا از طریق پیام‌ به مخاطب است. گاه این پیام بصورت کلامی یا غیرکلامی به دیگران انتقال می‌یابد، و از آنجایی که ارتباط غیرکلامی یکی از شاخه‌های نشانه‌شناسی به‌شمار می‌رود، شامل انواع رفتاهای حرکتی و غیرکلامی افراد از جمله حالات خنده، حالات چهره، حالات گریه و حرکات بدنی و ... می‌باشد، همچنین نشانه‌های ارتباط غیرکلامی می‌تواند به صورت مستقل پیامی را به دیگران منتقل کند و یا کمک کند تا پیام‌های کلامی تأثیرگذارتر شوند. این نوع ارتباط دارای شش کارکرد جانشینی، تأکیدی، تکمیل کردن، تکذیب کردن، تکرار کردن و کنترل کردن می‌باشد. هدف از پژوهش حاضر معرفی، طبقه‌بندی و تحلیل انواع ارتباطات غیرکلامی ارادی و غیرارادی در رمان ساق البامبو است تا نشان دهد زبان بدن چگونه می‌تواند رفتارهای حرکتی مانند محبت، ترس، اضطراب یا حالتهای دیگر را انتقال دهد. این پژوهش با روش توصیفی، تحلیلی به بررسی انواع ارتباطات غیرکلامی و تنوع نشانه‌ها برای تبیین کارکرد آنها در فهم کلام و شخصیت‌پردازی در رمان می‌پردازد. نتیجه حاصل از بررسی‌ها نشان می‌دهد، السنعوسی از مجموع 804 نشانه غیرکلامی 413 مورد آن به بررسی حرکات اردی و 391 مورد آن به حرکات غیرارادی که بیشترین کارکرد را جانشینی و پس از آن تکمیلی دارد.

کلیدواژه‌ها

• نشانه‌شناسی
• ارتباط
• ارتباط غیرکلامی
• السنعوسی
• ساق البامبو