نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

• رضا کریم پور کاسین

آذربایجان شرقی _شهرستان ورزقان _روستای کاسین

چکیده

این پژوهش تأثیر آموزش زبان عربی بر رویکردهای آموزشی و تربیتی دانش‌آموزان دوره متوسطه اول در ایران را بررسی می‌کند و بر چالش‌ها و فرصت‌های تقویت هویت دینی و فرهنگی تمرکز دارد. مطالعه با هدف ارزیابی تأثیر زبان عربی بر یادگیری و هویت، شناسایی چالش‌های آموزش و فرصت‌های بهبود آن انجام شد. پژوهش با روش ترکیبی (کمی و کیفی) در مدارس تبریز، اهر و ورزقان اجرا شد. نمونه شامل 300 دانش‌آموز (170 دختر، 130 پسر) با میانگین سنی 13 تا 15 سال بود که با نمونه‌گیری هدفمند بر اساس معیارهایی مانند تجربه یادگیری عربی، تنوع اقتصادی و توزیع جغرافیایی (70% شهری، 30% روستایی) انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختارمند با 40 معلم و پرسشنامه‌های لیکرت از دانش‌آموزان جمع‌آوری و با نرم‌افزارهای SPSS و NVivo تحلیل شدند. ابزارها اعتبارسنجی شده و ملاحظات اخلاقی رعایت شدند. یافته‌ها نشان داد آموزش زبان عربی درک دینی را تقویت می‌کند (میانگین 3.45، بالاتر در دختران: 3.55). با این حال، چالش‌هایی مانند تمرکز بیش‌ازحد بر قواعد (70% محتوای کتاب‌ها)، عدم ارتباط با زندگی روزمره (میانگین 2.29) و روش‌های سنتی تدریس (تأیید 82% معلمان) اثربخشی را کاهش داده‌اند. معلمان استفاده از فناوری (54%) و تأکید بر مکالمه و مفاهیم دینی (60%) را پیشنهاد کردند. نتایج بر نیاز به برنامه‌های درسی تعاملی و آموزش معلمان تأکید دارد. پژوهش‌های آینده باید تأثیر فناوری و اثرات بلندمدت بر ارزش‌های اخلاقی را بررسی کنند. محدودیت نمونه به سه شهر ممکن است تعمیم‌پذیری را محدود کند.

کلیدواژه‌ها

• آموزش زبان عربی
• هویت دینی
• چالش‌های آموزشی
• برنامه‌های درسی تعاملی
• فناوری آموزشی
• انگیزه دانش‌آموزان