نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• علی اکبر کمالی نهاد ¹
• صفیه علی بیگی ²

¹ عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان تهران

² دانش‏ آموختۀ کارشناسی ارشد آموزش زبان فارسی دانشگاه فرهنگیان تهران، ایران

چکیده

بررسی تطبیقی منظومه‌های فکری شاعران از ادبیات ملل مختلف و تحلیل و بررسی مضامین مشترک آن‌ها، می‌تواند دریچه‌ای به سوی درک عمیق‌تر اشتراکات و افتراقات ادبی و فرهنگی بگشاید. چنین تحقیقاتی می‌تواند نقاط اشتراک و تفاوت‌های ادبیات‌های مختلف را نشان دهد و به درک بهتر رابطه بین ادبیات و جامعه کمک کند. پژوهش حاضر با روش کیفی و رویکرد توصیفی-تحلیلی انجام شده و داده‌های آن به شکلی نظام‌مند و با اتکا بر مبانی نظری مکتب آمریکایی، به بررسی تطبیقی دو مضمون محوری اعتراض و صلح در اشعار سیدحسن حسینی (شاعر ایرانی) و محمود درویش (شاعر فلسطینی) پرداخته‌است. یافته‌ها نشان می‌دهند که هر دو شاعر، علی‌رغم تفاوت‌های جغرافیایی و فرهنگی، از این دو مضمون به‌عنوان ابزارهای بیانی قدرتمندی در بازتاب آرمان‌های خود بهره برده‌اند. در حوزه اعتراض، حسینی با تلفیق زبان حماسی و عرفانی و با تکیه بر نمادهای مذهبی، اعتراض را در چارچوب گفتمان دینی و ارزش‌های معنوی بیان می‌کند؛ حال آنکه درویش با زبان عاطفی و تصاویر ملموس، اعتراض خود را معطوف به اشغالگری و ظلم می‌کند. در مضمون صلح نیز، حسینی آن را با مفهوم پیروزی معنوی پیوند می‌زند؛ در حالی که درویش صلح را به‌مثابه آرزوی دیرینه یک ملت برای زندگی آزاد ترسیم می‌کند. از منظر سبکی، حسینی از ساختارهای کلاسیک شعر فارسی بهره برده و آن را با مضامین نو می‌آمیزد؛ در مقابل درویش با نوآوری در فرم و محتوا، شعر مقاومت را به سطحی جهانی ارتقا می‌دهد. این تفاوت‌های زبانی و مضمونی ریشه در شرایط اجتماعی-سیاسی و نظام‌های ارزشی متفاوت دو شاعر دارد.

کلیدواژه‌ها

• "
• اعتراض"
• صلح"
• شعر پایداری"
• سیدحسن حسینی"
• محمود درویش"
• ، "
• مکتب آمریکایی"