تحلیل تأثیر ساختارهای نحوی زبان عربی به همراه ایجاد انگیزه بر فرآیند یادگیری زبان عربی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه آموزش الهیات، پردیس شهید رجائی، دانشگاه فرهنگیان، سمنان، ایران

2 گروه ادبیات عرب، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.

10.48310/alle.2025.18035.1200

چکیده

از مختصات اصلی هر زبان ساختار نحوی آن است که در زبان‌های مختلف نام‌های گوناگون بر آن می‌گذارند. در زبان فارسی دستور، در انگلیسی گرامر و در زبان عربی نحو نامیده می‌شود. هدف از این پژوهش بررسی یادگیری زبان دوم به‌وسیله دانستن علم نحو است. پژوهش حاضر از نوع کمی است؛ که بر روی دانشجویان رشته الهیات دانشگاه فرهنگیان سمنان مرکز شهید رجائی انجام شد. جامعه آماری شامل 33 نفر بود (n=33). بعد از انتشار پرسشنامه‌ای براساس پرسشنامه دورنیه و تاگوچی شامل دو قسمت تأثیر مستقیم نحو بر یادگیری عربی و تأثیر غیرمستقیم آن به‌صورت ایجاد انگیزه بود. این پرسشنامه شامل 45 سؤال در 5 مقیاس تجربه یادگیری نحو، عوامل انگیزشی، تأثیرات روان‌شناختی و اجتماعی، تأثیرات مهارت زبانی و پیش‌بینی رفتار آینده در یک مقیاس لیکرت 5 درجه (1 = کاملاً مخالفم)، (5= کاملاً موافقم) است. بعد از درخواست برای انجام پرسشنامه 11 نفر از شرکت در پژوهش انصراف دادند و جامعه آماری ما طبق فرمول کوکران 22 نفر مشخص شد که با برنامه spss حجم نمونه برابر با 21 تعین شد. بعدازآن پایایی و روایی آن با استفاده از برنامه اسمارت پی.ال.اس[1] مشخص گردید؛ برای تعیین معناداری هر سؤال نیز از T-value استفاده شد. برای تعیین پایایی پرسشنامه از روایی همگرا استفاده شد که نتایج همگی سطحی بالاتر 0.86 بدست آمد که نتایج را تائید می‌کند. همچنین آلفا کرونباخ این پژوهش نیز برابر با 0.96 تعین شد که سطحی مطلوب است. برای تعیین روایی پژوهش از روایی واگرا استفاده شد که نتایج سطحی بالاتر از 0.5 بود که مقیاس‌ها تائید می‌شوند. برا معناداری با استفاده از T-value سطحی بالاتر از 1.96 بدست آمد البته باید اشاره کرد سه سؤال 3، 9 و 17 این سطح را کسب نکردند و از پرسشنامه حذف شدند؛ بقیه سؤالات نشان دهنده معنی‌داری آنان است و در سطح مطلوب و قابل پذیرش قرار دارند. یافته‌های این پژوهش نشان دهنده رابطه معناداری بین یادگیری نحو بر یادگیری عربی و همچنین ایجاد ساختار انگیزه در یادگیری این زبان دارد. همچنین آمارها نشان دهنده رابطه بین نحو و درک و فهم بالاتر نسبت به متون عربی وجود دارد؛ طوری که افرادی که به یادگیری نحو اقدام می‌کنند نکات پنهانی و تفسیری از متن متوجه می‌شوند.

کلیدواژه‌ها


احمدزاده و ‌آرمان. (2023). رویکردهای نوین در آموزش و یادگیری زبان عربی. کنفرانس یافته‌های نوین در مدیریت، روانشناسی و حسابداری، 3(3) 283-291.
توماس‌ارپینیوس، روبرت‌جونز، بیاتی و ‌کیانوش. (2000). ضرورت فراگیری زبان عربی برای فهم و دست‌یابی به متون عربی. نامه بهارستان، 2(1) 101-110.
حق‌شناسی و ‌علی‌محمد. (1399). آواشناسی: نشر آگاه.
حق‌محمدی، ‌کوثر، جعفری، ملک‌محمدی، مهرافزا و ‌ژیلا. (2024). یادگیری همیاری. همایش ملی تحقیقات میان‌رشته‌ای در مدیریت و علوم انسانی، 8(8) 43-49.
دلیوند، ب. و ابراهیم. (2012). پژوهشی درباره‌ی اصول زبان‌شناسی در کلام وحی (قرآن). لسان مبین، 3(7) 65-80.
زاده، خ.، شراره، نژاد، پ.، فرد و.، رضا ا.،گل، ک. و عطیه. (2020). اعتبارسنجی پرسشنامه انگیزه یادگیری زبان فارسی به‌عنوان زبان دوم (مقاله علمی پژوهشی). پژوهش‌نامه آموزش زبان فارسی به غیرفارسی‌زبانان، 9(2) 25-63.
سمیاری، ر.، شکوه و قربانی. (2022). اعتباریابی پرسش‌نامه انگیزه یادگیری زبان انگلیسی به‌عنوان زبان خارجی. نقد زبان و ادبیات خارجی، 19(28) 127-148.
شکوهیان و حسن، ت. (1996). زبان‌شناسی و اطلاع‌رسانی. تحقیقات اطلاع‌رسانی و کتابخانه‌های عمومی، 6(2) 27-33.
طلایی نیک، ر. (2024). بررسی تأثیر عوامل شناختی بر بهره‌وری تیم‌‌های پروژه فناوری‌محور. فصلنامه علمی مدیریت استاندارد و کیفیت، 14(1) 20-45.
علوی، میرکمالی و ‌کیمیا‌سادات. (2016). راه‌های افزایش انگیزه از منظر قرآن کریم و نهج‌البلاغه. مدیریت در اسلام، 31(11) 9-22.
فر، ت. و گندمی. (2011). رابطه انگیزه پیشرفت با پیشرفت تحصیلی در دانشجویان. دوماهنامه علمی-پژوهشی راهبــردهای آموزش در علوم پزشکی، 4(1) 15-19.
مرتضی، ع. ز.، سهیل، ح. پ. و اله، ب. و. (2014). نامه علمی: درک مفهوم آلفای کرونباخ: ضرورتی برای انجام مطالعات پژوهشی اصیل.
مطیعی، ب. (2024). مقایسه تأثیر آموزش تلفیقی و تفکیکی بر مهارت‌های ترسیمی و ارتقاء انگیزه تحصیلی نوآموزان معماری. Technology of Education Journal (TEJ) ، 18(2).
موحدی، ‌نجمه، پاک‌گهر، ‌اخلاص، شمس‌تنگ‌دره، ‌سینا،... گلمکانی. (2023). روش‌های یادگیری زبان عربی. مطالعات راهبردی علوم انسانی و اسلامی، 59(5) 301-317.
نما، س. (2009). انگیزه یادگیری زبان دوم: نقش برخی عوامل. پازند، 4(15) 4-17.
Al Alili, S., & Hassan, W. (2017). Attitudes of Arabic and non-Arabic speaking parents toward the importance of learning Arabic in the United States. Journal of the National Council of Less Commonly Taught Languages, 21(1), 1-36.
Annisa, A., & Yudiati, R. (2024). Learning Arabic Language Improves Student's Memorization of the Al-Qur’an. Dzihni: Jurnal Pendidikan Bahasa Arab, Linguistik dan Kajian Literatur Arab, 2(01), 55-64.
Kurdy, W. H., & Darraji, İ. H. M. (2016). أهمیة علم النحو فی فهم النص الشرعی. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi(8).
Mohammed, A. Q. (2024). مراحل علم النحو. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 11(2), 46-60.
Nuha, U., & Afthon, M. (2018). نشأة النحو العربی. An-Nas, 2(2), 213-224.
Santos, J. R. A. (1999). Cronbach’s alpha: A tool for assessing the reliability of scales. Journal of extension, 37(2), 1.
Versteegh, K. (2018). Learning Arabic in the Islamic world. In The Foundations Of Arabic Linguistics Iii (pp. 245-267): Brill.
Windarti, W. & Syarifaturrahmatullah, S. (2020). تعلیم النحو عند تمام حسان. Southeast Asian Journal of Islamic Education, 2(2), 185-203.